KULÜP

İNCELEME : MANCHESTER UNITED FC

t1

Manchester United Football Club, merkezi İngiltere‘nin Manchester şehrinde bulunan ve Premier League‘de mücadele eden futbol kulübü. 1878’de “Newton Heath LYR Football Club” adıyla işçilerce kurulan kulübün ismi 1902’de bir iş adamı tarafından satın alınması ile birlikte Manchester United olarak değiştirilmiştir. 1910 yılında ise halen iç saha maçlarını oynadıkları Old Trafford‘a taşınmışlardır.

II. Dünya Savaşı sonrası takımın başına Matt Busby‘i getiren kulüp çok iyi bir kadro kurmuş, 1956 ve 1957’de üst üste iki lig şampiyonluğu kazanmıştır. Ancak şok edici bir gelişme olmuş ve Münih‘de takımın uçağı düşmüştür. 6 Şubat 1958 tarihinde meydana gelen bu felaket sonucu takımın sekiz oyuncusu ölmüş ve birçok oyuncusu sakatlanmıştır. Herkes takımın çökeceğini düşünürken, Busby sakat oyuncularından ve gençlerden yeniden bir takım kurmuş, 1965 ve 1967’de iki kez İngiltere şampiyonu olmuş ve 1968’de Şampiyon Kulüpler Kupası‘nı kazanan ilk İngiliz takımı olmuştur.

Kasım 1986’dan 2012-13 sezonu sonuna kadar takımın başında bulunan Alex Ferguson ise kulübün gelmiş geçmiş en başarılı teknik direktörüdür. 27 yıldır takımın başında bulunan ve Sir unvanına sahip olan Ferguson, United’ın başında 26 büyük kupa kazanmıştır.[3]

20 lig, 4 Lig Kupası, 12 Federasyon Kupası ve 20 FA Community Shield şampiyonluğuna sahip olan Manchester United, İngiliz futbol tarihinin en başarılı kulüplerinden biridir.[4] 3 Şampiyon Kulüpler Kupası/UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu bulunan takım ayrıca 1998–99 sezonunda Premier League, Federasyon Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi’nin üçünü birden kazanarak futbol tarihinde ender görülen bir şekilde Trebleyapmıştır.

Manchester United dünyanın en zengin ve en popüler futbol kulüplerinden biridir.[5][6][7][8] 1.190.000.000£değerinde olduğu tahmin edilen kulüp dünyanın en değerli futbol kulübüdür.[9]

1991 yılında Londra Borsası‘nda halka açılan kulüp, Mayıs 2005’te 800.000.000£ bedelle Malcolm Glazertarafından satın alınmıştır.[10]

Arma, forma ve renkler

120px-manchester_united_fc_logo_1960-1973 119px-manchester_united_fc_logo_1973-1998

 

 

 

Kulübün ilk arması Manchester Şehir Konseyi’nin armasından türetilmiştir.[52] 1970’lerde ise medya tarafından “Kırmızı Şeytanlar[53] olarak nitelendirilen takımın armasına elinde tırmık tutan bir şeytan figürü eklenmiştir. O yıllardan bugüne kadar ise armada yalnızca renk tonu değişiklikleri ve küçük ayarlamalar yapılmıştır.[52]

1892 yılında çekilen bir fotoğrafa göre takımın ilk forması kırmızı – beyaz renklerde forma ve altına mavi şorttur.[54] 1894–96 yılları arasında yeşil – altın renklerde forma giyen[54] takım 1896’dan itibaren ise beyaz forma altına mavi şort giymeye başlamıştır.[54] 1902 yılında kulübün adı değiştikten sonra, formalar da değişmiş ve kırmızı forma, beyaz şort ve siyah çorap ile takım maçlara çıkmaya başlamıştır. Bu forma bugün bile Manchester United’ın iç saha maçlarında giyilmektedir ve bir gelenek halini almıştır.[54] 1909 Federasyon Kupası finalinde formanın boyun kısmına da ek olarak “V” figürü eklenmiştir. Bu eklemeden sonra 1922’ye kadar formada bir değişikliğe gidilmemiştir.[54] 1934 yılında renkler kiraz ve beyaz olarak değiştirilmiş, kulübün ertesi sezon Second Division’da 20. olarak tarihinin en kötü derecesini elde etmesiyle eski renklere dönülmüştür.[54] Mevcut iç saha forması ise kırmızı forma, beyaz şort ve siyah çoraplardan oluşan geleneksel tasarımdır.[55]

Manchester United’ın deplasman forması standart olarak beyaz forma, siyah şort ve beyaz çoraplar ile oluşmasına rağmen istisnalar da mevcuttur. Örnek olarak 1999–00 sezonunda lacivert forma üzerine yatay gümüş şeritler bulunan ve beyaz şortla tamamlanan forma verilebilir.[56][57] 1995–96’da giyilen yarı gri yarı lacivert forma[58][59] ve 2001’de “Manchester United”ın 100. kuruluş yılını kutlamak için özel olarak çıkartılan beyaz forma[60] da buna örnek olarak gösterilebilir.

Taraftar

adsc01961c

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Manchester United, dünyanın en popüler futbol kulübü ve iç saha maçlarını Avrupa’nın en yüksek taraftar ortalamasına oynayan kulüptür.[75] Kulübün dünya çapında 24 ülkede 200’den fazla resmî Manchester United Taraftar Kulübü[76]bulunmaktadır.[77] Kulüp, her yıl yaz aylarında dünya çapında turne düzenlemekte ve gidilen ülkelerin futbol kulüpleriyle karşılaşmaktadır. Muhasebe ve yönetim danışmanlığı şirketi olan Deloitte‘e göre United’ın dünya çapında 75.000.000[6], diğer araştırma şirketlerine göre ise 333.000.000 taraftarı bulunmaktadır.[7]

Taraftarlar kulüpten bağımsız olarak da kümeleşmektedirler. Bağımsız Manchester United Taraftarları Birliği[78] veManchester United Supporters’ Trust bunlardan bazılarıdır. Ayrıca internette bulunan birçok taraftar forumu da bu kümeleşmeye örnektir.[79] 2005 yılında Glazer ailesinin kulübü satın almasını takiben bir grup United taraftarı FC United of Manchester‘ı kurmuştur. Old Trafford‘un Stretford End adını taşıyan tribünü ise ateşli United taraftarlarının bulunduğu tribündür.[80]

Manchester United’ın geçmişten bu yana büyük bir rekabet içinde bulunduğu üç kulüp vardır: Liverpool, Manchester City ve Leeds United.[81][82] Bu rekabetlerin içerisinde en büyüğü ise İngiliz futbolunun United ile birlikte en başarılı ve en popüler kulübü[83] olan Liverpool rekabetidir. Bu rekabet ilk zamanlar Kuzey-Batı çekişmesinde ibaret iken endüstriyel zamanlarla birlikte dünyanın en seçkin liman kentlerinden biri olan Liverpool ile tekstil sanayinin önemli kentlerinden olan Manchester arasındaki bir rekabete dönüşmüştür.[84] Ayrıca bu rekabetin geçmişinde çeşitli şiddet olayları da olmuştur. Bunun en ünlüsü ise 1996 Federasyon Kupası finalinde Manchester United futbolcusu Eric Cantona‘ya bir Liverpool taraftarının tükürmesi ve ardından çıkan olaylardır.[85] Ayrıca 2006 yılındaki bir Federasyon Kupası maçında Liverpool taraftarları tarafından saldırıya uğrayan Alan Smith‘in de bacağı kırılmıştır.[86]

MUFC’nin, Leeds United ile olan rekabeti ise Güller Savaşı‘na atıf yapılarak ‘”Gül Rekabeti” adıyla bilinir.[87] Bağımsız bir araştırma şirketi olan Football Fans Census‘a göre Leeds ve Manchester United taraftarları İngiltere’nin en ateşli ve en kulübüne bağlı taraftarlarıdır.[88]

Marka değeri

100px-mu_asia_tour_2009

 

 

 

 

 

Manchester United, dünya çapında bir markadır. 2009 yılındaki bir rapora göre kulübün marka değeri 329.000.000£, marka değerlendirmesi ise AAA yani son derece güçlüdür.[89] Forbes dergisinin 2010 yılı raporuna göre ise kulübün marka değeri 285.000.000$ tutarındadır. Bu meblağ ile birlikte de dünyanın en değerli ikinci spor kulübüdür. Listede United’ın önünde yer alan tek kulüp ise Amerikan beyzbol kulübü New York Yankees‘dir.[8] Kulüp, 2010 itibari ile Deloitte Futbol Para Ligi‘nde Real Madrid ve Barcelona‘nın ardından üçüncü sırada yer almaktadır.[90]

Manchester United’ın bugünkü dünya çapında marka değerinin mimarı Münih hava faciasından sonraki yeniden yapılanmanın öncüsü Matt Busby’dir.[80] Matt Busby’nin takımda yer alan Bobby Charlton, Nobby Stiles, Denis Law ve George Best’te bu yeni yapılanmanın önemli figürleridir. Bu takımın futbol felsefesi ise dönemin İtalyan takımlarının catenaccio taktiğinin aksine saldırgan bir futbol oynamak üzere kurulmuştur.[91] Bu da kulübe karşı bir sempati duyulmasını sağlamıştır.

1991’de Londra Borsası’nda halka açılan kulüp, halka açılan ilk İngiliz futbol kulübüdür. Ticari ve sportif başarı odaklı kulübe bu hamlesi önemli bir kâr getirmiştir.[91][92] Manchester United marka gücünü ve medya ilgisini, takımsal başarı ve genellikle David Beckham, Cristiano Ronaldo gibi oyuncularının bireysel popülerliği ile edinmiştir. Bu büyük ilgi, dünya çapında fırsatları ve dolayısıyla sponsorluk fırsatları gibi sonuçlar doğurmuştur.[93] Özellikle, kulüpte bulunduğu süre boyunca Beckham’ın Asya’daki popülerliği kulübün ticari bir parçası idı. Beckham formaları, nevresimleri, hediyelik eşyaları, futbol topları, çerezleri gibi her türlü ticari gelir sağlanabilecek ürün Beckham ismiyle pazarlanmış ve kulübe hem büyük bir gelir hem de daha fazla popülerlik sağlamıştır.[94]

Her alanda başarı, kulüp için daha büyük gelir sağlar. Başarı sağlandığı takdirde televizyon geliri pastasından daha çok pay alınır ve bu da kulübe daha fazla maddi güç kazandırır. Premier League başladığından bu yana, Manchester United BSkyB yayın anlaşma gelirinden en büyük payı almıştır.[95] Manchester United aynı zamanda bir sezon içerisinde, herhangi bir İngiliz kulübüne oranla en yüksek ticari geliri elde etmiştir. 2005–06 sezonunda United 51.000.000£, Chelsea42.500.000£, Liverpool 39.300.000£, Arsenal 34.000.000£ ve Newcastle United da 27.900.000£ kazanmıştır. Kulübün en önemli sponsorluk ilişkisi Nike ile 2002 yılında kurulmuştur. Nike, 13 yıllık ortaklığın bir parçası olarak kulübün mağazacılık operasyonunu yönetecek ve bu anlaşma kulübe 303.000.000£ gelir sağlayacaktır.[96] Ayrıca, Manchester United markalı medya hizmetleri –kulübün özel televizyon kanalı, MUTV gibi– Old Trafford’un ötesinde kulübün hayran kitlesi genişletmek için olanak sağlamıştır.[6]

Sahipleri ve mali durum

rapor_yayin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İlk yıllarda Lancashire ve Yorkshire Demiryolu Şirketi tarafından finanse edilen kulüp 1892 yılında 1£ bedelle yerel destekçilerine satılmıştır.[15] 1902 yılında, iflas etmek üzere olan kulübü çoğunluk hisselerini J.H. Davies olmak üzere dört yerel iş adamı 500£ yatırım ile satın almıştır.[15] Davies’in 1927 yılında ölümünden sonra tekrar iflasın eşiğine gelen kulübe 2.000£ yatırım yapan James W. Gibson, Aralık 1931’de kulübün yönetimini eline almıştır.[19] Gibson’dan sonra 1948’de başkan olan oğlu Alan[107] üç yıl sonra ölünce kulübün başkanlığına Harold Hardman gelmiştir.[108][109]

Münih hava faciası sonrasında Matt Busby’nin arkadaşı olan Louis Edwards yaklaşık 40.000£ yatırım yaparak kulübün %54 hissesini satın almış ve kulübün yönetimi Ocak 1964’de kendisine geçmiştir.[110] Medya kralı Robert Maxwell, 1984 yılında kulübü satın almak için bir takım görüşmeler yapmış fakat Edwards’ın istediği fiyatı kabul etmediği için görüşmeler olumsuz sonuçlanmıştır.[111] 1989’da, kulüp başkanı Edwards, 20.000.000£ bedelle Michael Knighton’a kulübe satmayı denemiş, ancak satış gerçekleşmemiş, Knighton onun yerine yönetim kuruluna katılmıştır.[111]

Manchester United, Haziran 1991’de borsaya açılmış ve 1998 yılında bu kez Rupert Murdoch‘un British Sky Broadcasting Corporation şirketinden bir devralma teklifi almıştır.[112] Manchester United yönetim kurulu, 623.000.000£ tutarındaki bu teklifi kabul etmiş, ancak Nisan 1999’da Tekeller ve Birleşmeler Komisyonu tarafından satış engellenmiştir.[113] Birkaç yıl sonra at yarışı ortakları John Magnier ile J. P. McManus yavaş yavaş çoğunluk hissedar haline gelmiş ve aralarında bir güç mücadelesi ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Rock of Gibraltar adlı yarış atının sahipliği konusunda Ferguson ile Magnier&McManus’un çekişmesi baş gösterdiğinden dolayı Ferguson’ın görevinden alınacağı iddia edilmiş fakat bu gerçekleşmemiş, Magnier&McManus kulüpteki hisselerini Malcolm Glazer‘a satmış ve yönetimden çekilmişlerdir.[114]

16 Mayıs 2005’te ABD’li iş adamı Malcolm Glazer, Manchester United’daki payını artırarak, kulübün kontrolünü ele geçirmiştir.[115] United’daki hissesini %75’in üzerine çıkararak futbol kulübünün kontrolünü ele geçiren Glazer, son hisse alımı operasyonu çerçevesinde ise 1.500.000.000$ harcamıştır.[116] Glazer, bu hisse oranıyla Londra Borsası’nda işlem gören şirketi borsadan çıkarabilecek ve diğer hissedarların onayını almadan yeni yatırımlar yapabilecek yetkiyi de eline geçirmiştir. Temmuz 2006’da, kulüp yılda 62.000.000£ yıllık faiz ödemeleri ile %30 borç azalması sağlayacak 660.000.000£ tutarındaki borç refinansman paketini açıklamıştır.[117][118] 10 Ocak 2010’da ise Manchester United, MU Finance’in, kulübün borçlarını finanse etmek için 2017 yılı vadeli 500.000.000£ yüksek getirili tahvil satışı yapacağını açıklamıştır.[119][120]

EKSTRA : MANCHESTER UNITED HİKAYESİ